ONLİNE EĞİTİM
Bu ders kapsamında Konstantinopolis’in Pagan döneminden Osmanlı başkenti oluşuna kadarki gelişimini inceleyeceğiz. Manastırlar ve dini yapılar, savunma sistemleri, surlar ve kapılar, saraylar, yollar, meydanlar, kamusal alanlar, limanlar ve hipodrom üzerinde duracağımız yapılardan bazıları olacaktır. Tüm bu mekanları sosyal tarih bağlamında ele alacağız. Örneğin şehrin manastırları ile şehrin ekonomisini ve dini kimliğini, sarayları ile sosyal sınıflarını, hastaneleri ile Bizans’ta tıbbi pratikleri, hipodrom ve meydanları ile kamusal alan kullanımı ve eğlence kültürünü değerlendireceğiz. Stoudios Manastırından Kariye’ye, Altın Kapı’dan Blakhernais Sarayı’na, Aya Sofya’dan surlara kadar şehrin anıtlarını yazılı eserlerde, işlevleri ve görsel özellikleri ile inceleyeceğiz.
8 hafta sürecek derslerimizin içeriği:
1. Hafta: Megara Kolonisi Byzantion’dan Konstantinopolis’e
Karadeniz coğrafyasında bir Trakya şehri olan Byzantion’un coğrafyası, ekonomisi, mitolojisi. Byzantion/Konstantinopolis şehri tarihine genel bir giriş. Akropolis, I. Konstantinos dönemi öncesi savunma sistemleri. Septimius Severus’tan I. Konstantinos’a kadar Roma egemenliği. Doğu Roma’nın başkentleri: Milano, Ravenna, Trier, Nikomedia, Antiokheia ve Konstantinopolis. Şehrin Roma’nın yeni başkenti olarak yeniden inşası. Geç Antik Çağ’da Roma kültürü ve şehir hayatı. Hipodrom’un ortaya çıkışı.
Okumalar: Xenophon, Anabasis; Herodotos; Strabo; Dionysios Byzantios; Eusebios, Vita Konstantini; Zosimos; Malalas; Patria; G. Dagron, Konstantinopolis Hipodromu.
2. Hafta: I. Konstantinos’tan Iustinianus’a: Bir metropole dönüşüm
Konstantinopolis’in Akdeniz ve Roma İmparatorluğu’nun en önemli şehrine dönüşmesi. Paganizmden Hristiyanlığa dönüşümde dini merkez olarak rolü. Geç Antik Çağ tarihi bağlamında kamusal alanlar ve savunma sistemleri. Çemberlitaş/Forum Constantini, Stoudios Manastırı, Altın Kapı ve şehir surları, Havariler Kilisesi.
Okumalar: Notitia Urbis; Patria; Albrecht Berger, Columns of Constantinople.
3. Hafta Iustinianus dönemi ve Batı Avrasya’nın en önemli şehri.
Iustinianus Sütunu, Augustaion Meydanı ve kamusal alanların kullanımı. Nika Ayaklanması. Sergios ve Bakkhos Kilisesi, Polyeuktos Kilisesi. Iustinianus döneminde veba salgını ve bu dönemde tıp bilgisi. Sampson Hastanesi örneği.
Okumalar: Prokopios, Binalar; Prokopios, Gizli Tarih.
4. Hafta Yüzyıllar içinde Ayasofya.
Mabedin mimarisi, malzemeleri, yapım süreci, orijinal süslemeleri. İkonoklast dönemde Aya Sofya, Orta Bizans döneminde Aya Sofya-Nea Ekklesia çekişmesi, Patriklik makamı ile Bizans İmparatorları arasındaki ihtilafın Aya Sofya’daki izdüşümleri, Latin istilası döneminde kimlik politikaları ve dini çekişmeler ışığında Aya Sofya, Geç Bizans ve Osmanlı döneminde Aya Sofya.
Okumalar: Prokopios, Binalar; Paulos Silentiarios; Patria.
5. Hafta İkonoklazm ve Makedonlar Döneminde Konstantinopolis.
Emeviler ve Abbasilerin Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yayılması döneminde Konstantinopolis. İkonoklast dönem: Bizans devletinin idari, askeri, sosyal dönüşümü; İkonoklast dönem politikalarının Konstantinopolis üzerindeki etkileri. Şehir surları ve Aya İrini. Makedonlar döneminde manastırlar ve saraylar: Konstantin Lips Manastırı, Myrelaion Manastırı, Kalenderhane, Vefa Kilise Camii. Büyük Saray ve şehirde ekonomik üretim, loncalar.
Okumalar: Theophanes; Parastaseis Syntomoi Khronikai; İkonoklast dönem Sur Yazıtları. Eparkhos Kitabı; Vita Basili; Kremonalı Liutprand, Konstantinopolis Misyonu.
6. Hafta Komnenoslar ve Latin İstilası.
Ticaret, Ceneviz ve Venedik ile ilişkiler. Deniz ticareti. Galata Kulesi ve Galata. Bizans Aristokrasisi. Pantokrator Manastırı. Blakhernai Sarayı. 4. Haçlı Seferi ve Latin dönemi.
Okumalar: Anna Komnena, Alexiad; Niketas Khoniates, Historia.
7. Hafta Palaiologoslar Dönemi: Rönesans şehri Konstantinopolis.
Batı ile ilişkiler. Latin-Ortodoks Kiliseleri ayrımı. Kariye Manastırı. Pammakaristos Manastırı. Tekfur Sarayı. Osmanlı ile ilişkiler. Mermer Kule.
Okumalar: Metochites, Şiirler; Manuel Khrysoloras, Roma ve Konstantinopolis Methiyesi.
8. Hafta 1453 Sonrası Konstantinopolis.
Leo Kehanetleri. Batılı seyyahlar.
Okumalar: Gerçek İmparatorun Kehaneti. Pierre Gilles, İstanbul’un Tarihi Eserleri.
Derslerimiz Zoom üzerinden yapılacaktır.
Yapılan her ders 1 hafta süreyle kayıtlı kalacak ve o gün katılamayanlar tarafından daha sonra izlenebilecektir.
Derslerimiz her Çarşamba 21’de gerçekleşecektir.
Ücret: 4500 TL
