Pencereden Sızan Hayatlar: Beyoğlu’nun Tarihi Apartmanları Ve Hikayeleri

Apartmanlaşma serüveni İstanbul’un kent tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu serüvenin şüphesiz en önemli parçası da Beyoğlu’dur…

İstanbul’un ilk apartmanlarına ev sahipliği yapan Beyoğlu’nun ikonik binaları ve hikayelerinin anlatılacağı bu etkinlikte geçmişe bir yolculuk yapacağız.

İstanbul’un çok katmanlı tarihini taşların, süslemelerin ve giriş kapılarının ötesinde, içinde yaşayan insanların hikâyeleriyle okumak bir sanattır. Tarihçi Turan Farajova, bu sanatı “İstanbul Apartmanları” projesiyle dijitalden kağıda taşıyan, kentin yorgun cephelerine yeniden ses veren bir isimdir.

Beyoğlu: Modernleşmenin ve İlklerin SahnesiFarajova’nın çalışmalarında Beyoğlu (Pera), sadece bir semt değil; Osmanlı’nın modernleşme sancılarının, Batılılaşma estetiğinin ve kozmopolit yaşamın ilk kez “apartman” formunda somutlaştığı bir laboratuvardır. 19. yüzyılın son çeyreğinde Pera’da yükselen bu yapılar, müstakil konak yaşamından toplu konut düzenine geçişin simgeleridir.

Turan Farajova’nın kaleminden Beyoğlu apartmanlarını özel kılan unsurlar:

• Sadece Mimari Değil, Sosyal Tarih: Farajova, binaları sadece üsluplarıyla (Art Nouveau, Neoklasik, Eklektik) değil, o binaların içinden gelip geçmiş ailelerin, sanatçıların ve siyasi figürlerin anılarıyla anlatır.
• Kentsel Bellek: Beyoğlu’nun yıkılan, dönüşen ya da unutulan binalarını kayıt altına alarak, şehrin kolektif hafızasını diri tutar.
• Sokak Sokak Bir Envanter: “İstanbul Apartmanları: Hikâyeleri ve Anıları ile Beyoğlu” kitabında, Şişhane’den Gümüşsuyu’na, Galatasaray’dan Tarlabaşı’na kadar 100’den fazla yapının izini sürer.

Taşların Fısıldadığı HikâyelerTuran Farajova’ya göre Beyoğlu apartmanları, İstanbul’un ilk belediyesinin (6. Daire-i Belediye) kurulduğu, ilk asansörün çalıştığı ve modern şehirli kimliğinin inşa edildiği mekanlardır. Onun anlatımında Mısır Apartmanı sadece bir bina değil, Mehmet Akif Ersoy’un son günleridir; Frej Apartmanı sadece bir cephe değil, Pera’nın en gösterişli ailelerinin görkem ve hüzün dolu hikâyesidir.

Bugün Beyoğlu’nun kaotik kalabalığında başımızı yukarı kaldırıp o binalara farklı bir gözle bakıyorsak, bunda Farajova’nın bu “sessiz tanıkları” konuşturma çabasının payı büyüktür.