Her jenerasyon kendi tarihini yazar. Her bir tarih bugünün kaygıları, sorunları ve duyarlılıklarıyla şekillenir. Geçtiğimiz son çeyrek yüzyıl demokrasinin küresel gerileyişine, Aydınlanma düşünürlerinin çizdiği Akıl ve İnanç arasındaki sınırın bulanıklaşmasına, bölgesel çatışmaların, göç hareketlerinin, iklim ve salgın krizlerinin yükselişi gibi bir dizi olguya tanıklık ederken, tarihçilerin yanı sıra siyaset bilimi uzmanları, gazeteciler ve köşe yazarları yüzlerini her zaman olduğundan daha fazla Geç Antik ve Bizans tarihine dönüyorlar. Modern hükümet liderleri ve Bizans imparatorlarının halk desteğini kazanmak için kullandığı söylem araçlarının karşılaştırılması ya da gerileyen demokrasilerde ve Bizans’ta halkın iktidara katılım pratikleri arasında benzerlikler kurulması artık işten bile değil. Çağımızın seküler zihinlerini ikna etmek için Bizans tarihçileri, Montesquieu ya da Voltaire gibi entelektüellerin iddia ettiğinin aksine, Akıl ve İnanç’ın aynı zeminde buluşabileceğini, Bizans tarihine başvurarak gösteriyor. Rusya’nın Ukrayna üzerindeki neo–emperyalist politikaları, Kıta Avrupa’sı ve Amerika’ya göç hareketlerinin yoğunlaşması, küresel iklim krizleri ve COVID–19 gibi salgınlar kaygıyla takip edilirken, bu olguların motivasyonları ve olası sonuçlarının tespiti için Bizans deneyimlerinden faydalanma girişimleri uluslararası kurumlar tarafından fonlanıyor.
Özellikle on sekizinci yüzyıldan itibaren eğitilen anglofon zihinle kıyaslandığında, imparatorluğun sosyal–politik dinamiklerine yabancı okur için farklı tarihsel dönemlerdeki olaylar ve olgular arasındaki bu geçişkenlik anakronistik gelebilir. Hatta pek çok zaman öyledir. Örneğin yakın zamanda bir tarihçinin iddia ettiği gibi Yunanistan, Romanya ve Bulgaristan’ın Avrupa ve Atlantik topluluklarındaki varlığının Bizans’ın Balkanlardaki kültürel mirasıyla pek az ilişkisi olabilir. Her iki örnek grubundan bağımsız olarak, farklı olgularda doğru ya da yanlış yorumlar sunulabilir. Bu yaklaşımlar farklı çalışma disiplinlerinden entelektüellerin artan şekilde Bizans ve çeperindeki dünyaya, özellikle de belirli temalar üzerinden dikkat kesildiğini gösterir.
Tek yazarlı ve hacimli Bizans tarihi anlatıları yirminci yüzyıldaki popülaritesini kaybederken, olayların kronolojik şekilde sıralandığı daha kısa biçemler işlevsellikten uzak kabul ediliyor. Genel izleyici için hazırlanan bu tematik dersler serisi, mevcut yabancı eserlerin ve bu eserlerin az sayıdaki rastgele Türkçe çevirisinden müteşekkil literatürden farklı bir Bizans sunmaktan ziyade, Bizans’ı tanımlayan unsurlara odaklanarak, dinleyicide Bizans aşinalığı yaratmayı, onları tarihsel Bizans’ın kıyısına yaklaştırmayı amaçlıyor.
Pek çok yazar ve sanatçı gibi ben de bu metnin başlığında İrlandalı şair William Butler Yeats’ın geçtiğimiz yüzyılda dünya kültür tarihinde iz bırakan şiirinden esinlendim. Onun aynı başlıklı şiirinde Bizans, zamandan, doğadan ve çürüyen bedenden kaçışın bir simgesi, ölümsüzlük arzusunun estetik ve mistik yansımasıdır. On dokuzuncu ve yirminci yüzyıl Batı edebiyatı ve sanatında Bizans’a karşı benimsenen bu eğilim çok yaygındı. Geçtiğimiz yüzyıldan farklı olarak jenerasyonumuzun ürünü bu tematik dersler serisinde ise Bizans; dönüşen, yeniden yapılan, insanlarla ve çıkarlarla örülü tarihselliğe ve zamansallığa saplanan politik bir oluşum olarak ele alınacaktır.
Derslerimiz Zoom üzerinden yapılacaktır.
Yapılan her ders 1 hafta süreyle kayıtlı kalacak ve o gün katılamayanlar tarafından daha sonra izlenebilecektir.
Derslerimiz her Çarşamba 21’de gerçekleşecektir.
İlk Ders 25 Şubat 2026 Çarşamba
4 Haftalık toplam ders ücreti 3000 TL.
1.Hafta : Kimlik
2.Hafta: İktidar
3.Hafta : Din
4.Hafta: Duygu rejimi
